ارتباط موثر معلم با دانش آموز

ارتباط موثر معلم با دانش آموز یکی از مهم ترین دلایل رشد و موفقیت دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیل است.

دکتر علی صاحبی در کتاب “تئوری انتخاب در مدرسه ” به نقش این ارتباط تاکید بسیار دارد.

اینکه تشویق و تنبیه هردو مخرب است و مانع یادگیری مسئولانه و عمیق دانش اموزان می شود.

ارتباط موثرمعلم با دانش آموز

انواع انگیزه ساز ها در کلاس درس

دو رویکرد مهم برای انگیزه مند کردن دانش آموزان وجود دارد

۱-رویکردی با انگیزه های بیرونی مانند تشویق ،تنبیه ،پاداش و جایزه

۲-رویکردی با انگیزه های درونی که به نیازها و کشاننده های درونی دانش آموزان توجه دارد

این انگیزه های بیرونی ممکن است بطور موقت رفتار را تغییر دهند اماموقتی و گذراهستند.به محض اینکه مشوق های بیرونی(تهدیدوتنبیه یاپاداش و جایزه)قطع شود،آن رفتارنیزقطع می شود.

 

ارتباط موثرمعلم با دانش آموز

تئوری انتخاب چه می گوید

تئوری انتخاب هرگز نمی گوید که کنترل بیرونی و انگیزه های بیرونی اثر ندارد یا کار نمی کند

حتما کار می کند

اما هرگز به یادگیری و نهادینه شدن یک رفتار نمی انجامد.

ممکن است انگیزه ها ی بیرونی رفتار را تغییر دهند ولی موقتی و گذرا هستند.

به محض قطع شدن مشوق های بیرونی (تهدید،تنبیه،پاداش و یا جایزه)رفتار نیز قطع می شود.

 

  جهت برقراری ارتباط موثر بین معلم ودانش آموز ،معلمان باید ابتدا مدیران موثری باشند.

یعنی اینکه بتوانند در کلاس درس محیطی خلق نمایند که دانش آموزان به یادگیری علاقمند شوند.

باوررایج والدین معلمان و همه مرم چیست؟

باور رایج همه مردم این بوده و است که تهدید و تنبیه و توسل به زور و اجبار همیشه پاسخگو بوده و هست.

و به هیچ روش دیگری نمی توان بچه ها را وادار به درس خواندن کرد.

اما حقیقت اینجاست که  زور و اجبار اگرچه موجب تغییر در رفتار می شود اماموجب یادگیری نخواهد شد.

این باور در سطح بالاتر به مدیران و معلمان هم سرایت کرده است

مدیران و معلمانی که عقیده دارند بچه ها باید با توجه و نظارت و دخالت والدین بیشترین زمان را برای خواندن دروس بگذارند.

و صرفا نمره روی برگه امتحان را ملاک قرار می دهند 

در یادگیری عمیق دانش آموزان و ترغیب آن ها به تحقیق و پژوهش  نقش موثر و مثبتی نخواهند داشت

بهبودفردی

پاداش و نتایج آن

الفی کوهن از بزرگان تعلیم و تربیت کیفی معتقد است:

پاداش دهی مانند دادن ستاره،هدیه مادی، و حتی در اختیار گذاشتن زمان آزاد بعنوان جایزه،به هیچ عنوان در یادگیری موثر نیست

و دونکته دیگر هم در دادن پاداش نهفته است و آن اینکه :

با تعیین پاداش جهت انجام کاری و یا گرفتن نمره ای  و …دانش آموز تمرکز خود را بر انجام درست کار ، یادگیری عمیق درس و فهم درست مطالب از دست می دهد

و تمام تلاش و تمرکزش برروی پاداش استو دلیل دیگر نقص پاداش این است که دانش آموز و یا فرد گیرنده پاداش احساس کنترل برشرایط نمی کند

و این ذهنیت را دارد که دیگری تصمیم گیرنده است و او باید تشخیص دهد و تصمیم بگیرد.

بنابراین عادت می کند که منتظر تصمیمات دیگران بماند

و این خود آموختن نوعی مسئولیت گریزی ست.دریک جنسن نظریه پرداز یادگیری مغز-محور می نویسد:

اینکه دانش آموزان تکالیف را برای دریافت جایزه و پاداش انجام می دهند

گاه به این معناست که آن تکالیف یا درس در ذات خود نامطلوب و ناخوشاینداست.

استفاده از جایزه و پاداش را فراموش کنید

اگر محیط مدرسه و کلاس را برای دانش آموزان معنادار،مناسب و همواره با تفریح و بازی کنید،

دیگر نیازی نیست به دانش آموزان برای آموختن،باج و حق حساب بدهید.

ارتباط موثرمعلم با دانش آموز

رابطه موثر و اعتمادآمیز معلم و دانش آموزبرای یادگیری ضروری ست.

پژوهشگران معتقدند که اگرمدرسه برنامه آموزشی منسجم و درست،امکانات پیشرفته  ومعلمان ماهر و مجربی داشته باشد،

اما ایجاداعتماد و ارتباط موثرمعلم بادانش آموز بخشی ازمعادله اصلی نباشد،یادگیری دانش آموزان چنانچه باید انجام نمی شود.

 

خواندن  حال خوب ویک قدم برای حفظ تعادل

حذف ترس و اجبار

به نظر ادوارد دمینگ و ویلیام گلسر اولین شرط برای ترغیب افراد به انجام کار با کیفیت و عملکرد و رفتر کیفی، حذف ترس و اجبار است

شاید نتوانیم ترس و اجباررا به طور کامل از محیط آموزشی حذف نماییم اما می توانیم ترس و اجباررا به حداقل برسانیم

ارتباط موثرمعلم با دانش آموز

پس مدیریت یادگیری  و رفتار بچه ها چه می شود؟

 

شاید این پرسش برای والدین و معلمان  پیش بیاید که پس چگونه می توانیم یادگیری و رفتار بچه ها را کنترل کنیم

والدین مدام شاکی از عدم گوش سپاری بچه ها به حرف های آن ها هستند

ومعلمان نییز از بی توجهی و عدم تلاش تعداد زیادی از دانش آموزان شکایت دارند

پیشنهاد دکتر صاحبی در کتاب تئوری انتخاب در مدرسه این است که

نخست تمام همت خود را به کار گیریم تا به آنچه دانش اموزان را از درون برانگیخته می کند، متوسل شویم

اگر موثر نیفتاد همیشه امکان برگشت به میراث کنترل بیرونی گذشته ک قرن ها استفاده شده و خود ماهم کم و بیش تجربه اش کرده ایم وجود دارد.

ارتباط موثر معلم با دانش آموز و نقش معلم دراین ارتباط

مسلما معلم تمام تلاش خودرا می کندتاباتوجه به خواست خود

“محیط مناسب برای تدریس” و نیاز های دانش اموزان اطلاعات و مهارت های موردنظرخودرا به

  دانش آموزان منتقل می کند

معلم می داند که تنها زمانی می تواند این دانش و مهارت ها را به دانش آموزان منتقل کند

که دانش آموز دریچه دریافت اطلاعات و مهارت هایش را برای او باز کرده باشد

معنای واقعی ارتباط موثر معلم با دانش آموز

معنای حقیقی این ارتباط همین جاست که دانش آموز متقاعد شده باشد که یادگیری این مطالب به کیفیت زندگی او می افزاید

معلم باید محیطی در کلاس درس  ایجاد نماید که درس مورد نظر و معلم در دنیای مطلوب دانش آموز جای بگیرد

دنیای مطلوب به همه انسان ها ، اشیاء باورها و هرچیزی که به ما حس خوبی بدهد گویند

و چه هنرمندی ست آن معلمی که خودش را در دل دانش آموزان و به قول تئوری انتخاب و دکتر ویلیام گلسر در دنیای مطلوب دانش آموزان جای گیرد

 

خواندن  ارتباط موثر با دانش آموزان

انتخاب راهکار مداخله ای

دربهترین  کلاس های درس نیز زمان هایی هست که برخی از دانش آموزان رفتارهای نابجا انجام می دهند و یا برای معلم و دیگر دانش آموزان مزاحمت ایجاد می کنند.

همواره به نفع معلم و کلاس است که این تنش ها را با شیوه ای آرام مدیریت کند

بنابراین، اگر یک نگاه ، صداکردن نام دانش آموز یا اشاره ای فیزیکی

یا نزدیک شدن به میز او موثر می افتدبهتراست از بوجود آمدن تنش و سرو صدا جلوگیری به عمل آید.

اگر روش های فوق موثر نیفتادچه کنیم؟؟

در چنین مواقعی معلم فرمانی صادر می کند و دانش آموز رابه رفتارمناسب ترغیب می کند اما بهتراست که با طرح یک سوال  توجه دانش آموز را به رفتارخودش متمرکز کند و پاسخ این سوال را به خودش بدهد 

4 پاسخ
  1. مسعود زارعی
    مسعود زارعی گفته:

    با تشکر از مقاله‌ی خوبتان!

    من در کتابم برای بیان این مطلب مثال کلم و کاکائو را زدم. اگر به فرزندمان بگوییم اگر این کاکائو را بخوری،‌اجازه می‌دهم یک برش از این کلم را بخوری،‌به ما خواهد خندید!
    در واقع جایزه باید ارزشمندتر و لذت‌بخش‌تر از اصل کار باشد!

    ما برای اینکه فرزندمان درس بخواند داریم به او یک اسباب بازی می‌دهیم،‌در حالی‌که یادگیری بسیار لذت‌بخش‌تر از آن اسباب بازی می‌باشد.

    با تشکر مجدد از شما

    پاسخ
  2. احمد معین
    احمد معین گفته:

    سلام وقت بخیر به استاد گرامی
    بابت مطالب فوق العاده ای که در سایت قرار میدهید بسیار سپاسگزارم
    و این مطالب بسیار کاربردی و مهم است و اجرای آنها و عمل کردن به آنها مهمتر
    باز هم ممنونم از مطالب شما

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *